Organisaties die vooroplopen
Een overzicht van gesubsidieerde, overheids- en erfgoedinstellingen die actief inzetten op kunstmatige intelligentie.
🇳🇱 Nederland
- Rijksmuseum
Het nationale museum voor kunst en geschiedenis van Nederland.
Lanceerde de AI-gestuurde Art Explorer en is medeoprichter van het Cultural AI Lab.
Museumstraat 1, 1071 XX Amsterdam
- Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid
Het nationale instituut voor media-erfgoed met een van de grootste mediacollecties ter wereld.
Leidt het Europese AI4Culture-project en ontwikkelt creatieve AI-tools in het WAIVE Europe-project.
Media Parkboulevard 1, 1217 WE Hilversum
- KB, nationale bibliotheek
De Koninklijke Bibliotheek beheert het digitale erfgoed via platforms als Delpher en DBNL.
Zet AI in voor tekst- en beeldherkenning (OCR/HTR), automatische metadatageneratie en stelde zeven AI-principes op voor de bibliotheeksector.
Prins Willem-Alexanderhof 5, 2595 BE Den Haag
- Cultural AI Lab
Virtueel onderzoekslaboratorium dat erfgoedinstellingen, geesteswetenschappen en informatica verbindt.
Ontwikkelt cultureel bewuste AI-technologie, met onderzoek naar inclusiviteit en het detecteren van koloniaal taalgebruik in collectiebeschrijvingen.
Science Park 904, 1098 XH Amsterdam
- Nationaal Archief
Beheerder van de archieven van de Nederlandse overheid en toegangspoort tot historische bronnen.
Gebruikt AI voor handschriftherkenning van VOC-documenten en maakt via 'Oorlog voor de Rechter' het grootste oorlogsarchief doorzoekbaar met AI.
Prins Willem-Alexanderhof 20, 2595 BE Den Haag
- DEN — Kennisinstituut cultuur & digitale transformatie
Het kenniscentrum voor digitalisering in de Nederlandse cultuursector.
Publiceerde een whitepaper over AI-impact op de cultuursector en onderzoekt het gebruik van generatieve AI onder cultuurprofessionals.
Prins Willem-Alexanderhof 5, 2595 BE Den Haag
- Netwerk Digitaal Erfgoed
Samenwerkingsverband van archieven, bibliotheken en musea dat werkt aan het digitale geheugen van Nederland.
Publiceerde samen met KVAN het kennisdocument 'AI en Erfgoed' en start in 2026 een werkgroep Erfgoed en AI.
Prins Willem-Alexanderhof 5, 2595 BE Den Haag
- Naturalis Biodiversity Center
Het nationale natuurhistorische museum en onderzoekscentrum voor biodiversiteit in Leiden.
Europees pionier op het gebied van AI-gestuurde soortherkenning via beeld- en geluidsherkenning.
Darwinweg 2, 2333 CR Leiden
- Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Onderdeel van het Ministerie van OCW dat beleid voor het Nederlandse culturele erfgoed ontwikkelt.
Organiseert de collegereeks 'Tech & Traditie' over AI-toepassingen in erfgoedbeheer.
Smallepad 5, 3811 MG Amersfoort
- Raad voor Cultuur
Het wettelijk adviesorgaan van de regering op het gebied van kunst, cultuur en media.
Startte een adviestraject over de impact van AI op de culturele sector, met advies verwacht begin 2026.
Prins Willem-Alexanderhof 20, 2595 BE Den Haag
- Stimuleringsfonds Creatieve Industrie
Rijkscultuurfonds dat innovatieve projecten op het gebied van design, architectuur en digitale cultuur financiert.
Subsidieert via de Regeling Digitale Cultuur projecten die AI inzetten, waaronder AI-chatbots voor cultureel erfgoed.
Weena 723, 3013 AM Rotterdam
- Boekmanstichting
Het kenniscentrum voor kunst, cultuur en beleid in Nederland.
Voerde het eerste grootschalige onderzoek uit naar de impact van generatieve AI op werk en inkomen in de creatieve sector.
Herengracht 415, 1017 BP Amsterdam
- KNAW Humanities Cluster
Verbindt het Huygens Instituut, het IISG en het Meertens Instituut voor innovatief geesteswetenschappelijk onderzoek.
Het DHLab ontwikkelt AI-methoden voor automatische informatie-extractie uit tekstarchief en historische beeldclassificatie.
Oudezijds Achterburgwal 185, 1012 DK Amsterdam
- EYE Filmmuseum
Het nationale museum voor film en de kunst van het bewegend beeld.
Onderzoekt hoe AI-technologie kan bijdragen aan het ontsluiten en doorzoekbaar maken van hun enorme filmcollectie.
IJpromenade 1, 1031 KT Amsterdam
- Nederlandse AI Coalitie (NL AIC)
Publiek-privaat samenwerkingsverband dat AI-innovatie in Nederland stimuleert.
De werkgroep Cultuur en Media publiceerde het position paper 'The Art of AI for All'.
Overgoo 13, 2266 JZ Leidschendam
- Museumvereniging
Branchevereniging die de belangen van ruim 400 Nederlandse musea behartigt.
Organiseerde de Summit 'Musea & AI' en faciliteert kennisdeling over AI-toepassingen in musea.
Piet Heinkade 181F, 1019 HC Amsterdam
🇧🇪 AI-leiders in Vlaanderen, Wallonië - België
- meemoo — Vlaams instituut voor het archief
Verzorgt digitale archivering voor meer dan 180 organisaties in de Vlaamse culturele en mediasector.
Zette AI in om 3,3 miljoen gezichten te identificeren en 560 miljoen woorden te transcriberen in het GIVE-project.
Ham 175, 9000 Gent
- FARO — Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed
Ondersteunt de cultureel-erfgoedsector met expertise, vorming en beleidsadvies.
Coördineert het Glashelder-project voor AI-valorisatie van erfgoedcollecties en neemt deel aan het Europese AI4Culture-platform.
Priemstraat 51, 1000 Brussel
- publiq
Bevordert cultuurparticipatie en verzamelt jaarlijks circa 250.000 culturele activiteiten in de UiTdatabank.
Ontwikkelt een 'serendipity engine' die gepersonaliseerde maar verrassende cultuuradviezen geeft via AI.
Henegouwenkaai 41-43, 1080 Brussel
- Cultuurconnect
Stimuleert digitale innovatie bij bibliotheken en podiumkunsthuizen in Vlaanderen.
Organiseert via Hub-C het traject 'Van AI tot Z' met AI-trainingen voor 300 Vlaamse bibliotheekmedewerkers.
Miriam Makebaplein 1, 9000 Gent
- KBR — Koninklijke Bibliotheek van België
De nationale wetenschappelijke bibliotheek die het gedrukte en digitale erfgoed van België bewaart.
Trainde een AI-model om boeken automatisch te catalogiseren via herkenning van titelbladen.
Kunstberg 28, 1000 Brussel
- Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België
Federale wetenschappelijke instelling in Brussel met een van de grootste kunstcollecties van het land.
Het INSIGHT-project past NLP en computer vision toe om collecties te verrijken, en HENSOR detecteert bloemen in schilderijen via AI.
Regentschapsstraat 3, 1000 Brussel
- MSK Gent
Een van de oudste musea van België met een collectie van de middeleeuwen tot de 20e eeuw.
Lanceerde een AI-pilootproject waarmee bezoekers kunnen 'praten' met schilderijen via een AI-gestuurde interactie.
Fernand Scribedreef 1, 9000 Gent
- M Leuven
Het museum voor beeldcultuur van vroeger en nu in Leuven.
Ontwikkelde 'Het kunstlab van M', een educatief platform waar leerlingen leren werken met AI-beeldgeneratie op basis van kunstwerken.
Leopold Vanderkelenstraat 28, 3000 Leuven
- Design Museum Gent
Het toonaangevende designmuseum van België dat de impact van design op het dagelijks leven toont.
Liet een AI-diffusiemodel trainen op collectiedata en onderzoekt via Studio Digitaal hoe AI een rol kan spelen in collectiezorg.
Jan Breydelstraat 5, 9000 Gent
- ADVN — archief voor nationale bewegingen
Archief en expertisecentrum voor het erfgoed van de Vlaamse beweging en andere nationale bewegingen.
Coördineert het MODAL-project dat Large Language Models inzet voor het ontsluiten van digitale archieven.
Lange Leemstraat 26, 2018 Antwerpen
- Vlaamse Kunstcollectie
Samenwerkingsverband van vijf grote kunstmusea dat meer dan 25.000 kunstwerken digitaal ontsluit.
Maakt sinds 2024 deel uit van de meemoo-familie en profiteert van AI-gestuurde metadata-verrijking.
Ham 175, 9000 Gent
- Vlaams Architectuurinstituut (VAi)
Het centrale informatiepunt over architectuur uit Vlaanderen en Brussel.
Zet AI in voor automatische beeldherkenning en tagging van diacollecties via het project 'Van de lichtbak af'.
Desguinlei 25, 2018 Antwerpen
- Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF)
Het Vlaamse overheidsfonds dat de professionele audiovisuele en gamesector ondersteunt.
Verzamelt systematisch data over AI-gebruik in gesubsidieerde audiovisuele projecten en publiceerde een uitgebreid rapport.
Bischoffsheimlaan 38, 1000 Brussel
- VAIA — Vlaamse AI Academie
Samenwerking van alle Vlaamse universiteiten en hogescholen die professionals opleidt in AI.
Biedt specifieke opleidingen aan rond AI en cultureel erfgoed en organiseert studiedagen voor de erfgoedsector.
- Kenniscentrum Data & Maatschappij
Vlaams expertisecentrum voor juridische, ethische en maatschappelijke aspecten van AI.
Biedt culturele organisaties praktische richtlijnen voor verantwoord AI-gebruik en voert jaarlijks onderzoek uit naar attitudes van Vlamingen tegenover AI.
Pleinlaan 9, 1050 Brussel
- KMSKA — Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen
Het koninklijk kunstmuseum in Antwerpen met een collectie van de 14e eeuw tot heden.
Werkt aan een AI-project en maakt als lid van de Vlaamse Kunstcollectie gebruik van AI-metadataverrijking via meemoo.
Leopold de Waelplaats 1, 2000 Antwerpen