Naar inhoud

cultuur.ai Nederland

Nieuws over AI in de Nederlandse cultuur- en onderwijssector

Van musea en theaters tot hogescholen en bibliotheken.

NDE en WO2NET onderzoeken hoe AI-chatbots het bezoek aan erfgoedorganisaties veranderen

Zwartwitfoto van een grote zilverkleurige robot met een bedieningspaneel op de borst, omringd door bezoekers

Netwerk Digitaal Erfgoed en Stichting WO2NET vragen erfgoedorganisaties of AI-chatbots zoals ChatGPT invloed hebben op hun websitebezoek, bezoekersvragen en fysieke bezoek. De vragenlijst duurt ongeveer vijf minuten en is tot en met 4 december 2026 in te vullen. De uitkomsten worden gebruikt om de gids met acht gedragsprofielen digitaal erfgoed te actualiseren en worden gedeeld met het erfgoedveld.

Netwerk Digitaal Erfgoed🇳🇱

Rijksmuseum en Prosus starten driejarige samenwerking om collectie met AI toegankelijker te maken

Het Rijksmuseum in Amsterdam bij schemering, met verlichte ramen en een weg op de voorgrond.

Het Rijksmuseum en technologie-investeerder Prosus werken drie jaar samen om met AI kunst en geschiedenis toegankelijker te maken voor een breed publiek. Sinds oktober 2026 werken AI-specialisten van het AI Talent Lab van Prosus fulltime in het Innovation Lab van het museum. De teams brengen eerst doelen, data en mogelijke toepassingen in kaart; welke concrete toepassingen volgen, is nog niet bekend.

Rijksmuseum🇳🇱

Rijksmuseum ontvangt AI-erfgoedconferentie Fantastic Futures in 2027

Saskia Scheltjens spreekt met een headsetmicrofoon en gebaart.

De internationale conferentie Fantastic Futures van AI4LAM komt in 2027 naar het Rijksmuseum, in samenwerking met Netwerk Digitaal Erfgoed en de Nederlandse AI Coalitie. In een interview bij Netwerk Digitaal Erfgoed pleit Saskia Scheltjens, hoofd Research Services van het museum, voor een kritische én constructieve omgang met AI. Ze benadrukt dat AI-beleid niet alleen collecties raakt, maar ook beveiliging, gebouwenbeheer en communicatie.

Netwerk Digitaal Erfgoed🇳🇱

DEN legt uit hoe AI cyberrisico’s voor culturele instellingen vergroot

Futuristische AI-microchip op een glanzend oppervlak met pastelkleuren

DEN beschrijft hoe AI phishing en andere cyberaanvallen overtuigender, sneller en toegankelijker maakt voor aanvallers. Tegelijk kan AI helpen om kwetsbaarheden en verdachte patronen eerder te herkennen. Het kennisinstituut adviseert musea, bibliotheken en andere culturele organisaties om bestaande beveiliging bij te werken, medewerkers bewust te maken en een incident- en herstelplan op te stellen.

DEN🇳🇱

Kennisnet publiceert raamwerk voor AI-geletterdheid in het primair en voortgezet onderwijs

Illustratie bij het Kennisnet-raamwerk AI-geletterdheid met kleurrijke abstracte vormen

Kennisnet heeft een raamwerk AI-geletterdheid voor het primair en voortgezet onderwijs gepubliceerd. Het raamwerk onderscheidt de competenties kundig, kritisch en creatief en werkt met basis-, gevorderd en expertniveau. Volgens Kennisnet helpt dit scholen om aan de AI-verordening te voldoen en om professionalisering, zelfevaluatie en teamsessies rond verantwoord AI-gebruik te organiseren.

Kennisnet🇳🇱

Netwerk Digitaal Erfgoed wil gezamenlijke Preservation Watch voor AI en digitaal erfgoed

Portret van adviseur digitale archieven Eva van den Hurk-van ’t Klooster

Netwerk Digitaal Erfgoed beschrijft waarom archieven moeten vastleggen hoe beleidskeuzes met AI tot stand komen, inclusief de prompt, de uitkomst en wijzigingen in het model en de onderliggende data. Een vernieuwde gezamenlijke Preservation Watch moet deze ontwikkelingen volgen en duiden voor de erfgoedsector. De functie is onlangs toegevoegd aan het OAIS-model voor duurzame digitale toegankelijkheid.

Netwerk Digitaal Erfgoed🇳🇱

TU Delft werkt mee aan Europees CULTURAI-project voor verantwoorde AI in de cultuursector

Portret van Cynthia Liem, TU Delft-onderzoeker en betrokken bij project CULTURAI

TU Delft meldt dat het internationale Horizon Europe-project CULTURAI 5 miljoen euro subsidie krijgt om culturele diversiteit en creatieve autonomie te beschermen in het tijdperk van generatieve AI. Het consortium van universiteiten, onderzoeksinstituten en culturele organisaties bouwt in vier jaar aan de basis voor een virtueel internationaal competentiecentrum dat culturele instellingen en makers vanaf 2030 ondersteunt bij verantwoord gebruik van kunstmatige intelligentie.

Technische Universiteit Delft🇳🇱

NFF selecteert twaalf digitale cultuurproducties rond AI en nieuwe technologie

Het Nederlands Film Festival heeft twaalf producties geselecteerd voor de Gouden Kalf Competitie Digitale Cultuur 2026. De werken zijn tijdens Storyspace in Bibliotheek Utrecht te zien en onderzoeken met digitale technieken hoe verhalen buiten film en televisie kunnen worden verteld. Volgens het NFF is onze relatie tot nieuwe technologieën zoals AI voor veel makers een belangrijk thema, met de wisselwerking tussen mens, technologie en zingeving als rode draad.

Nederlands Film Festival🇳🇱

Waag zoekt makers om AI-tools kritisch te testen

Grafische aankondiging van Waags open call Trust me, I’m an AI/rtist

Waag Futurelab opent binnen het Europese HAMLET-project de oproep Trust me, I’m an AI/rtist. Vier creatieve makers of collectieven kunnen AI Enablers testen, hacken en bevragen die samen met technologen en dans-, theater- en gamingprofessionals worden ontwikkeld. De interventies richten zich op aannames, architectuur, ethiek en duurzaamheid van de tools en moeten uitmonden in voorstellingen of openbare installaties in september 2027.

Waag Futurelab🇳🇱

DEN publiceert stappenplan voor vibe coding in culturele organisaties

Abstracte kleurrijke visualisatie bij een artikel over vibe coding

DEN laat zien hoe culturele organisaties zonder technische achtergrond met vibe coding prototypes kunnen maken, zoals formulieren, checklists, dashboards en publieksgerichte tools. Het stappenplan benadrukt dat teams eerst een helder probleem moeten formuleren, AI-assistenten of gespecialiseerde platforms bewust moeten kiezen, resultaten moeten testen als gesprek en een developer moeten laten meekijken voordat een publiekstool live gaat.

DEN🇳🇱

De Haagse Hogeschool ontwikkelt CHAI voor verantwoord AI-gebruik in het onderwijs

CHAI project

Onderzoekers van De Haagse Hogeschool ontwikkelen met CHAI een methode waarmee studenten en docenten samen concrete afspraken maken over verantwoord gebruik van generatieve AI in het hoger onderwijs. Het project vertaalt AI-beleid, regelgeving en AI-geletterdheid naar zogenoemde AI Honor Codes per vak of opdracht, zodat academische integriteit, bewust kiezen en gedeelde verantwoordelijkheid centraal staan.

De Haagse Hogeschool🇳🇱

DEN formuleert drie keuzes voor AI in de cultuursector

DEN reageert op het AI-advies van de Raad voor Cultuur en benoemt drie opgaven voor de sector: AI-geletterdheid voor cultuurprofessionals, een taskforce die beschermen én benutten centraal zet, en nieuwe verdienmodellen rond culturele data. Het kennisinstituut benadrukt dat AI al in de dagelijkse praktijk van culturele organisaties aanwezig is en pleit voor gezamenlijke voorzieningen, digitale autonomie en representatievere AI-modellen op basis van museale, archief-, bibliotheek- en kunstcollecties.

DEN🇳🇱

Raad voor Cultuur wil waardengedreven AI voor de creatieve sector

De Raad voor Cultuur adviseert regering en parlement om artificiële intelligentie niet winstgedreven maar waardengedreven te ontwikkelen, met de culturele en creatieve sector als actieve mede-vormgever. De raad pleit onder meer voor een stimuleringsprogramma ‘Naar een Europese AI-cultuur’, een regeringscommissaris AI en een maatschappelijke taskforce AI en cultuur, zodat publieke alternatieven, makersrechten en culturele data zwaarder meewegen in AI-beleid.

Raad voor Cultuur🇳🇱

SURF bundelt publieke partijen voor Nederlandse AI-spraakherkenning

Aftrap HOSAN met vertegenwoordigers op het congrespodium

SURF start met overheid, kennisinstellingen, media en maatschappelijke partners het project HOSAN om hoogwaardige en soevereine spraakherkenning voor het Nederlands te ontwikkelen. De technologie moet publieke organisaties, waaronder onderwijs en onderzoek, betrouwbare automatische transcriptie, ondertiteling en spraakgestuurde toepassingen geven die aansluiten bij publieke waarden en digitale autonomie.

SURF🇳🇱

Leidse AI-verklaring groeit uit tot internationaal wetenschapsdebat

Universiteit Leiden meldt dat de Leiden Declaration, een oproep van wiskundigen tot zorgvuldig en verantwoord gebruik van AI, internationaal veel debat heeft losgemaakt over wetenschap, betrouwbaarheid, auteurschap en menselijke beoordeling. De verklaring kreeg aandacht in onder meer Nature, The New York Times en Scientific American en telt inmiddels meer dan 2.300 ondertekenaars, waaronder Robert Dijkgraaf, waarmee de discussie over richtlijnen voor AI-gebruik in onderzoek en hoger onderwijs verder wordt verbreed.

Universiteit Leiden🇳🇱

Raad voor Cultuur presenteert advies over AI in de creatieve sector

De Raad voor Cultuur presenteert op 29 juni via een livestream zijn advies over de invloed van artificiële intelligentie op de culturele en creatieve sector. Voorzitter Kristel Baele licht het advies toe samen met Martijn van der Steen, voorzitter van de commissie van deskundigen die het traject voorbereidde; daarmee wordt het lopende AI-onderzoek van de raad vertaald naar concrete aanbevelingen voor sector en beleid.

Raad voor Cultuur🇳🇱

Kennisnet laat zien hoe AI leermiddelen kan differentiëren

Kennisnet bespreekt hoe generatieve AI leraren kan helpen om lesmateriaal sneller af te stemmen op niveau, tempo, ondersteuning en interesses van leerlingen. Het artikel onderscheidt generieke AI-tools en onderwijsspecifieke toepassingen, maar benadrukt ook randvoorwaarden rond privacy, pedagogisch-didactische kwaliteit, professionele beoordeling en pilots voordat scholen AI breed inzetten voor differentiatie.

Kennisnet🇳🇱

Waag vraagt creatieve sector mee te denken over AI-vaardigheden

Twee mensen kijken naar de Chromatic Relations expositie

Waag Futurelab nodigt makers, ontwerpers, architecten, docenten en beleidsmakers in Nederland uit om hun behoeften rond AI-vaardigheden te delen voor het Europese RenAIssance-project. De input moet bijdragen aan AI-ondersteunde leerplannen voor creatief onderwijs, een Europese strategie voor AI-vaardigheden en praktijkgerichte pilots die de waarden en eigenheid van de creatieve en culturele sector versterken.

Waag Futurelab🇳🇱

Museum Kranenburgh onderzoekt AI en menselijke creativiteit in AI-Artist

Zwart-witportret van een mensachtige robot met lang donker haar en een lichte jurk.

Museum Kranenburgh in Bergen opent op 15 november 2026 de tentoonstelling AI-Artist over de verhouding tussen AI, kunst en menselijke creativiteit. Gastcurator Edo Dijksterhuis brengt kunstenaars samen die AI als gereedschap gebruiken, kritisch benaderen of volledig omarmen, onder wie Ed Atkins, robotkunstenaar Ai-Da en Alicia Framis. De tentoonstelling loopt tot en met 9 mei 2027 en krijgt een lezingen- en workshopprogramma voor jongeren en volwassenen.

Museum Kranenburgh🇳🇱

In gesprek over de rol van AI in het onderwijs: 'We hebben behoefte aan een gedeelde visie'

De Faculteit Geesteswetenschappen van de Universiteit Leiden organiseerde een symposium over de rol van generatieve AI in het academisch onderwijs. Centraal stonden vragen over toetsbestendigheid, ongeautoriseerd AI-gebruik en de balans tussen AI-mogelijkheden en onderwijsintegriteit. Vice-decaan Jeroen Touwen pleitte voor experimenteel onderzoek in plaats van restrictief beleid, en benadrukte de noodzaak van een gedeelde institutionele visie.

Universiteit Leiden🇳🇱